સોમનાથ મંદિર નો ઇતિહાસ

સોમનાથ મંદિર (Somnath Mandir), ભારતનું એક સૌથી આદરણીય અને પવિત્ર મંદિર માનવામાં આવે છે. ભગવાન શિવને સમર્પિત, 12 પ્રખ્યાત જ્યોતિર્લિંગ મંદિરોમાંનું એક સોમનાથ મહાદેવ મંદિર છે અને તે ગુજરાતના સૌથી પ્રાચીન તીર્થ સ્થાનમાંનું એક છે.

સોમનાથ’ શબ્દનો અર્થ ‘ચંદ્ર ભગવાનના ભગવાન’ છે,જે ભગવાન શિવનો ઉલ્લેખ કરે છે કારણ કે તેઓ તેમના માથા પર ચંદ્ર પહેરવા માટે જાણીતા છે.

શ્રી સોમનાથ મહાદેવના પવિત્ર સ્થાન અને પવિત્ર માટીમાં તમારું સ્વાગત કરે છે જ્યાંથી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ તેમના નીજધામની અંતિમ યાત્રા કરી હતી. આ મંદિર ભારતીય ઉપખંડના પશ્ચિમ ખૂણા પર અરબી મહાસાગરના કિનારે બાંધવામાં આવ્યું છે.

સોમનાથ મંદિર નો ઇતિહાસ

ઇતિહાસના વિદ્વાનો અનુસાર સોમનાથ મંદિરનું સ્થળ પ્રાચીન કાળથી તીર્થસ્થાન રહ્યું છે, કારણ કે તે ત્રણ નદીઓ કપિલા, હિરણ અને પૌરાણિક સરસ્વતી નો સંગમ સ્થાન હોવાનું કહેવામાં આવે છે.

પુરાણો અનુસાર સોમનાથ મહાદેવ મંદિર સોનામાં સોમરાજ (ચંદ્ર દેવ) દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. રાવણે ચાંદીમાં, લાકડામાં કૃષ્ણ દ્વારા, અને પત્થરમાં સોલંકી રાજપૂતોએ 11 મી સદીમાં બનાવયુ હતું.

શિવના 12 જ્યોતિર્લિંગ મંદિરો માંથી એક, સોમનાથ મંદિર સુંદર સ્થાપત્યનો નમૂનો છે. શાશ્વત તીર્થ તરીકે ઓળખાતું, તે એવું સ્થાન માનવામાં આવે છે જ્યાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ તેની લીલાનો અંત કર્યો અને ત્યારબાદ સ્વર્ગીય નિવાસ માટે ગયા. શ્રીમદ્ ભાગવત, સ્કંદપુરાણ, શિવપુરાણ અને ઋગ્વેદ માં પણ સોમનાથ નો ઉલ્લેખ છે.

તે ભારતના પશ્ચિમ કિનારે વ્યૂહાત્મક સ્થાન ધરાવે છે. હાલના મંદિરમાં પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા 11મી મે 1951ના રોજ ભારતના તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

સોમનાથ મંદિર વિશે માહિતી ગુજરાતી, સોમનાથ મંદિર પર હુમલાઓ –

ઇતિહાસ મુજબ, મંદિરને મુસ્લિમ શાસકો દ્વારા લગભગ 17 વાર નાશ કરવામાં આવ્યું હતું. ઈ.સ. 1024 માં મહેમૂદ ગઝની, ઈ.સ 1299 માં અલ્લાઉદ્દીન ખિલજી, ઈ.સ 1451 માં મોહમ્મદ બેગડા અને અંતે ઓરંગઝેબ દ્વારા ઈ.સ 1702 માં નાશ કરવામાં આવ્યું હતું.એક સમયે, મંદિર એટલું શ્રીમંત હતું કે તેમાં 300 સંગીતકારો, 500 નૃત્ય કરનારાઓ અને 300 સેવા કરનારાઓ પણ હતાં.

મહમૂદ ગઝની સાથે બે દિવસની લડત બાદ કહેવામાં આવે છે કે 70,000 બચાવ કરનાર વીરો શહીદ થયા હતા. મંદિરની સંપત્તિ લૂંટી લીધા બાદ, મહેમૂદે તેનો નાશ કર્યો. તેથી વિનાશ અને પુનર્નિર્માણની એક પદ્ધતિ શરૂ થઈ જે સદીઓ સુધી ચાલુ રહી.

સોમનાથ મંદિર વિશે માહિતી, સોમનાથ મંદિરનું નવ નિર્માણ

લોકોની પુનર્રચના ની ભાવનાથી દર વખતે સોમનાથ મંદિર નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આઝાદી પહેલાં, પ્રભાસ પાટણ – હાલ નું વેરાવળ, જુનાગઢ રજવાડાનો ભાગ હતો, જેના શાસકે 1947 માં પાકિસ્તાન માં જોડાવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

ભારતે તેના નિર્ણયને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યા પછી, રાજ્યને ભારતનો એક ભાગ બનાવવામાં આવ્યો હતો. નાયબ વડાપ્રધાન સરદાર પટેલ ભારતીય સૈન્ય દ્વારા રાજ્યના સ્થિરતાના નિર્દેશન માટે 12 નવેમ્બર 1947 ના રોજ જુનાગઢ આવ્યા હતા.

તે જ સમયે સોમનાથ મંદિરના પુનર્નિર્માણનો આદેશ આપ્યો. આધુનિક મંદિરનું નિર્માણ 1947 માં સોમનાથ મંદિરના ખંડેરની મુલાકાત લેનારા સરદાર પટેલના સંકલ્પ સાથે કરવામાં આવ્યું હતું.

સોમનાથ મંદિર સ્થાપના દિવસ

11 મે, 1951ના રોજ સોમનાથ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી. તત્કાલિક રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાજેન્દ્રપ્રસાદના હસ્તે સોમનાથ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરાઈ હતી.

આ દિવસે સોમનાથ મંદિરમાં સોમનાથ મહાદેવના શૃંગાર સહિતના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. જેમાં મહાપુજા, ધ્વજારોહણ, યજ્ઞ સહિતના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

સોમનાથ દર્શન, સોમનાથ ના જોવા લાયક સ્થળો

મંદિરની દરિયાઇ સુરક્ષા દિવાલ પર બાણ સ્તંભ પણ જોઈ શકાય છે, જેમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે મંદિર એવી જગ્યા એ છે કે એન્ટાર્કટિકા સુધી સોમનાથ દરિયા કિનારે સીધી રેખામાં કોઈ જમીન નથી.

સોમનાથ મંદિર ઉપરાંત, સોમનાથ તેના દરિયાકિનારા, સંગ્રહાલયો અને અન્ય આકર્ષણો માટે પણ લોકપ્રિય છે. સોમનાથ ના જોવા લાયક સ્થળો નીચે મુજબ છે.

1 – રૂદ્રેશ્વર મંદિર

2 – ગીતા મંદિર

3 – ભાલકા તીર્થ

4 – ત્રિવેણી સંગમ મંદિર

5 – સૂરજ મંદિર

6 – જૂનાગઢ ગેટ

7 – પરશુરામ મંદિર

8 – કામનાથ મહાદેવ મંદિર

9 – વલ્લભઘાટ -સનસેટ પોઇન્ટ

10 – પંચ પાંડવ ગુફા

11 – સોમનાથ મ્યુઝિયમ

12 – સોમનાથ બીચ

સોમનાથ મહાદેવ મંદિર મુલાકાત લેવાનો શ્રેષ્ઠ સમય

દરિયાકાંઠાનું શહેર હોવાને કારણે સોમનાથમાં આખા વર્ષ દરમિયાન ભેજનું વાતાવરણ અનુભવાઈ છે. સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત લેવાનો શ્રેષ્ઠ સમય ઓક્ટોબર થી ફેબ્રુઆરી ના ઠંડા મહિનામાં છે.

તેમ છતાં આ સ્થળ આખા વર્ષ દરમિયાન ખુલ્લું રહે છે.શિવરાત્રી (સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરી અથવા માર્ચમાં) અને કાર્તિક પૂર્ણિમા (દિવાળીની નજીક) અહીં ખૂબ ઉત્સાહ થી ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારો દરમિયાન દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી મોટી સંખ્યામાં પર્યટકો આવે છે.

  • સોમનાથ મહાદેવ આરતી સમય: 7 AM, 12 PM અને 7 PM
  • સાઉન્ડ અને લાઇટ શો: 8 વાગ્યાથી 9 વાગ્યા સુધી
  • પ્રવેશ: મફત (સાઉન્ડ અને લાઇટ શો માટે વ્યક્તિ દીઠ 25)

સોમનાથ મંદિર ગેસ્ટહાઉસ સુવિધા

યાત્રાળુઓ શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ ની ગેસ્ટ હાઉસ સુવિધા મેળવી શકે છે. સોમનાથ મંદિર ટ્રસ્ટ વીઆઇપી ગેસ્ટહાઉસ, 18 અન્ય અતિથિ ગૃહો અને જનરલ શયનગૃહ જાળવે છે. ટ્રસ્ટ ગેસ્ટ હાઉસના કુલ રૂમની સંખ્યા 200 થી વધુ છે.પ્રાઇવેટ ગેસ્ટ હાઉસ નું લિસ્ટ નીચે મુજબ છે.

  • સાગર દર્શન અતિથિગૃહ : ભાડું – Rs. 1890 થી Rs. 3360
  • લીલાવતી ગેસ્ટ હાઉસ : ભાડું – Rs. 638 થી Rs. 1524
  • મહેશ્વરી સમાજ ગેસ્ટ હાઉસ : ભાડું – Rs. 638 થી Rs. 1254
  • સાંસ્કૃતિક ભવન : 30 લોકોનું ભાડું – Rs. 750, 20 લોકોનું ભાડું – Rs. 450
  • ડોરમેટરી અતિથિગૃહ : એક વ્યક્તિ નું ભાડું – Rs. 90
  • હરિ-હર ધામ – ફેમિલી રૂમ્સ : ભાડું – Rs. 2000 થી Rs. 2500

સોમનાથ મંદિર ક્યાં આવેલું છે

સોમનાથ મંદિર વેરાવળથી 6 કિ.મી. દૂર છે, દીવથી 83 કિ.મી. દૂર છે, જૂનાગઢ થી 94 કિ.મી. દૂર છે, પોરબંદરથી 131 કિ.મી. દૂર છે, રાજકોટથી 197 કિ.મી. દૂર છે, જામનગરથી 221 કિ.મી. દૂર છે, દ્વારકાથી 233 કિ.મી. દૂર છે, સોમનાથ મંદિર અમદાવાદ થી 408 કિ.મી. દૂર છે.

12 જ્યોતિર્લિંગ નું લિસ્ટ

1 સોમનાથ જ્યોતિર્લિંગ વેરાવળ, ગીર-સોમનાથ, ગુજરાત
2 મલ્લિકાર્જુન જ્યોતિર્લિંગ શ્રીસૈલામ, આંધ્રપ્રદેશ
3 મહાકાળેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ઉજ્જૈન, મધ્યપ્રદેશ
4 ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ખાંડવા, મધ્યપ્રદેશ
5 વૈદ્યનાથ જ્યોતિર્લિંગ દેવઘર, ઝારખંડ
6 ભીમાશંકર જ્યોતિર્લિંગ પુણે, મહારાષ્ટ્ર
7 રામેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ રામેશ્વરમ, તમિલનાડુ
8 નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ દ્વારકા, ગુજરાત
9 કાશી વિશ્વનાથ જ્યોતિર્લિંગ વારાણસી, ઉત્તર પ્રદેશ
10 ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ નાસિક, મહારાષ્ટ્ર
11 કેદારનાથ જ્યોતિર્લિંગ રૂદ્રપ્રયાગ, ઉત્તરાખંડ
12 ગૃષ્ણેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ઔરંગાબાદ, મહારાષ્ટ્ર

સોમનાથ મંદિર નો ઇતિહાસ

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll to top